Nếu Quy Nhơn đã quen, dải biển phía bắc của vùng Bình Định cũ là nơi để thấy biển miền Trung còn ít người: ghềnh đá và bãi cỏ Trung Lương ở Phù Cát cũ, cửa biển và đầm Đề Gi, đầm Trà Ổ ở Phù Mỹ cũ, và vùng dừa Tam Quan ở Hoài Nhơn cũ. Các điểm này nằm rải theo tuyến đường ven biển chạy từ bán đảo Phương Mai lên phía bắc, đi xe máy hay ô tô đều được.
Sau khi Bình Định hợp nhất vào Gia Lai từ 1/7/2025 và bỏ cấp huyện, các vùng này mang tên xã, phường mới: Trung Lương thuộc xã Cát Tiến, Đề Gi là tên một xã mới gộp từ Cát Khánh, Cát Minh, Cát Tài cũ, Tam Quan trở thành phường Tam Quan và một phần phường Hoài Nhơn Bắc. Bài này dùng cả tên cũ lẫn tên mới để bạn dễ hỏi đường, và tập trung vào điều cần biết khi đi một vùng biển còn ít dịch vụ.
Vì sao nên đi lên phía bắc
Bãi biển trung tâm Quy Nhơn và các điểm trên bán đảo Phương Mai ngày càng đông, nhất là mùa hè. Đi về phía bắc, cảnh biển vẫn đẹp mà nhịp sống chậm hẳn: những làng chài lớn, bãi cát dài với rặng phi lao, dừa, những cửa biển nơi ghe thuyền ra vào theo con nước. Đây là vùng người dân sống bằng biển và đồng ruộng, du lịch mới chỉ là phần nhỏ, nên bạn thấy được một Bình Định đời thường hơn.
Đổi lại, dịch vụ cũng thưa hơn. Không phải bãi nào cũng có chỗ thay đồ, cứu hộ, quán ăn; giữa các làng có những đoạn đường vắng. Người đi phía bắc nên tính trước chỗ ăn, chỗ đổ xăng, chỗ nghỉ, và luôn coi an toàn khi tắm biển là việc của chính mình. Nếu đi theo kiểu chạy một ngày từ Quy Nhơn lên rồi về, bạn chọn hai, ba điểm thay vì cố đi hết; quãng đường từ Quy Nhơn lên Tam Quan đủ dài để chiếm phần lớn thời gian nếu dừng quá nhiều.
Một lựa chọn khác là đi một chiều: từ Quy Nhơn đi dọc biển lên Tam Quan rồi ra quốc lộ đi tiếp ra phía Quảng Ngãi, hoặc ngược lại. Như vậy bạn thấy được cả dải biển mà không phải chạy lại quãng đường cũ.
Trung Lương: ghềnh đá, bãi cỏ và biển
Trung Lương nằm ở vùng biển Cát Tiến của Phù Cát cũ, nay thuộc xã Cát Tiến. Nét riêng ở đây là những ghềnh đá đen chạy ra biển xen với triền cỏ xanh sát mép nước, phía sau là rặng phi lao và cát trắng. Buổi sáng, mặt trời lên từ biển chiếu ngang qua ghềnh đá, người thích chụp ảnh thường đến từ rất sớm. Khu vực này có những điểm được đầu tư làm nơi cắm trại, nghỉ dưỡng, nhưng phần ghềnh đá và bãi cỏ là cảnh tự nhiên ai cũng ngắm được.
Ghềnh đá Trung Lương có nhiều hốc và rãnh nước, sóng đánh vào khá mạnh những ngày có gió. Như mọi ghềnh đá ven biển, đây không phải chỗ để tắm hay đứng sát mép. Đá có rêu, hà bám trơn và sắc; đi giày đế bám, đi chậm, không quay lưng ra biển khi đứng ở chỗ thấp. Nếu muốn tắm, bạn tìm phần bãi cát thoai thoải gần khu dân cư, nơi có người tắm và nước êm hơn.
Từ Quy Nhơn, bạn có thể đi theo đường ven biển qua bán đảo Phương Mai lên Trung Lương, ngắm biển suốt dọc đường. Đây là quãng đẹp cho người thích chạy xe đường dài vừa phải, nhưng nắng gió gắt, nên đi sáng sớm hoặc chiều muộn.
Đề Gi: cửa biển, đầm và cảng cá
Đề Gi là tên một cửa biển và một đầm nước lợ ở phía bắc Phù Cát cũ, giáp Phù Mỹ cũ. Từ 1/7/2025, thị trấn Cát Khánh cùng các xã Cát Minh, Cát Tài cũ được gộp thành xã Đề Gi, nên tên cửa biển nay cũng là tên đơn vị hành chính. Vùng này nổi tiếng với cảng cá, nơi tàu thuyền của ngư dân trong vùng ra vào, và với đầm Đề Gi nằm phía trong cửa biển, nơi người dân nuôi trồng, đánh bắt.
Đến Đề Gi, cảnh đáng xem nhất là bến cá vào buổi sáng khi tàu về: thuyền thúng chở cá từ tàu vào bờ, người mua người bán đông đúc, cá được phân loại ngay trên bến. Đây là nơi làm việc, bạn đứng ở chỗ không cản lối, chú ý xe chở hàng ra vào và nền bến trơn ướt. Muốn chụp ảnh người, hỏi trước. Buổi chiều, mặt đầm lặng, ánh nắng xiên qua những giàn lưới và ghe nhỏ, là lúc đẹp để ngắm cảnh từ bờ.
Cửa biển là nơi dòng chảy phức tạp, nước sâu và đổi theo thuỷ triều. Không tắm ở khu vực cửa biển, luồng tàu hay gần bến cảng. Biển phía ngoài, xa khu cảng, có những bãi cát dài để đi dạo; tắm ở đó cũng chỉ nên khi biển lặng và có người đi cùng.
Đầm Trà Ổ: mặt nước lặng giữa đồng bằng Phù Mỹ
Đầm Trà Ổ nằm sâu trong đất liền ở vùng Phù Mỹ cũ, là một mặt nước rộng bao quanh bởi làng mạc, ruộng đồng và đồi thấp. Khác với các đầm thông ra biển, Trà Ổ được người địa phương biết đến như một đầm nước chủ yếu là ngọt, sống bằng nghề đánh bắt cá đầm, nuôi trồng và làm ruộng ven bờ. Những chiếc ghe nhỏ, giàn lưới, đăng đó trên mặt nước tạo nên khung cảnh rất khác biển ngoài kia.
Đây không phải điểm du lịch có tổ chức, mà là nơi để dừng lại ngắm cảnh, nhất là lúc sáng sớm sương còn trên mặt nước hoặc chiều muộn khi mặt trời xuống sau đồi. Bạn có thể đi dọc các đường làng ven đầm, xem người dân kéo lưới, phơi cá. Đường làng nhỏ, có đoạn đất, mùa mưa lầy lội; đi xe máy chậm và hỏi đường người dân.
Đầm là sinh kế của nhiều gia đình. Không tự ý xuống ghe, không chạm vào lưới, đăng đó; nếu muốn đi thuyền trên đầm, hỏi người dân và thoả thuận rõ, yêu cầu áo phao. Đầm sâu và đáy bùn, không phải chỗ để bơi.
Tam Quan: vùng dừa và biển cực bắc
Tam Quan ở Hoài Nhơn cũ, gần ranh giới phía bắc của vùng Bình Định cũ, nổi tiếng với dừa. Những rặng dừa xanh mọc dày dọc làng, ven kênh rạch, quanh nhà, làm nên cảnh quan gần giống miền Tây giữa miền Trung. Người dân sống bằng dừa và các nghề từ dừa, cùng với nghề biển ở cảng cá Tam Quan, một trong những cảng cá lớn của vùng, nơi nhiều tàu đánh bắt xa bờ neo đậu.
Sau sắp xếp năm 2025, phường Tam Quan cũ cùng xã Hoài Châu cũ thành phường Tam Quan; phường Tam Quan Bắc cũ thuộc phường Hoài Nhơn Bắc; phường Tam Quan Nam cũ thuộc phường Hoài Nhơn. Bờ biển Tam Quan có những bãi cát dài, sóng vừa, phía sau là làng chài và rừng dừa. Buổi chiều, người dân ra biển tắm, kéo lưới, trẻ con chơi đùa, là lúc thấy rõ nhịp sống của vùng.
Nếu đi Tam Quan, dành thời gian đi vào các con đường làng dưới tán dừa, xem cảnh người dân làm nghề, và ghé cảng cá vào buổi sáng. Đặc sản liên quan đến dừa có bài riêng trên trang. Tam Quan cách Quy Nhơn khá xa, nên nếu đi trong ngày, xuất phát sớm và tính thời gian về trước khi trời tối.
Bốn điểm phía bắc: xem gì, lúc nào, lưu ý gì
Bảng tóm tắt giúp bạn chọn điểm phù hợp với thời gian và sở thích:
| Điểm | Đơn vị mới (tên cũ) | Xem gì | Giờ hợp | Lưu ý |
|---|---|---|---|---|
| Trung Lương | Xã Cát Tiến (Phù Cát cũ) | Ghềnh đá, bãi cỏ ven biển, bình minh | Sáng sớm | Không đứng sát mép ghềnh, đá trơn |
| Đề Gi | Xã Đề Gi (Cát Khánh, Cát Minh, Cát Tài cũ) | Cảng cá, cửa biển, đầm | Sáng sớm ở bến, chiều ở đầm | Không tắm ở cửa biển, luồng tàu |
| Đầm Trà Ổ | Vùng Phù Mỹ cũ | Mặt đầm, nghề cá đầm, làng ven đầm | Sáng sớm, chiều muộn | Đường làng nhỏ, đầm sâu đáy bùn |
| Tam Quan | Phường Tam Quan, phường Hoài Nhơn Bắc (Hoài Nhơn cũ) | Rừng dừa, bãi biển, cảng cá | Sáng ở cảng, chiều ở biển | Xa Quy Nhơn, tính thời gian về |
Nếu chỉ có một ngày, cặp Trung Lương và Đề Gi gần nhau, hợp để đi buổi sáng rồi về Quy Nhơn ăn trưa. Tam Quan và đầm Trà Ổ nên để cho chuyến đi một chiều ra phía bắc hoặc cho ngày nghỉ lại ở Hoài Nhơn cũ.
Hai đường lên phía bắc: quốc lộ hay đường ven biển
Từ Quy Nhơn đi lên phía bắc có hai trục chính. Quốc lộ 1 chạy qua vùng đồng bằng An Nhơn, Phù Cát, Phù Mỹ cũ rồi lên Hoài Nhơn, đông xe, nhiều xe tải và xe khách, đi nhanh nhưng ít cảnh biển. Đường ven biển chạy từ bán đảo Phương Mai lên dọc bờ, qua các làng chài, đồi cát và cửa biển; đường đẹp, thoáng nhưng có những quãng vắng và gió ngang mạnh. Hai trục được nối với nhau bằng nhiều tuyến ngang, nên bạn có thể đi một chiều theo biển, chiều về theo quốc lộ.
Đi xe máy trên đường ven biển, nắng và gió là hai thứ làm mệt nhanh nhất. Áo khoác chống nắng, khẩu trang, kính, găng tay là đồ nên có. Dừng nghỉ ở các làng, không dừng xe ở những khúc cua hay chỗ khuất tầm nhìn để chụp ảnh. Đi ô tô thì đường ven biển nhẹ nhàng hơn nhiều, nhưng vẫn nên tránh chạy tối vì một số đoạn ít đèn và có gia súc, người dân đi lại. Trước khi đi, xem lại tình trạng đường trên bản đồ số, vì các công trình mới trên dải ven biển làm thay đổi lối đi qua từng năm.
An toàn ở những bãi biển ít người
Không có cứu hộ là mặc định. Ở phần lớn các bãi phía bắc, bạn nên giả định không có cứu hộ. Tắm gần chỗ người địa phương tắm, không bơi ra xa, không tắm một mình, không tắm khi đã uống rượu bia.
Dòng chảy xa bờ. Bãi dài, thoải, có sóng đều thường có những dải nước chảy ngược ra khơi. Nếu bị kéo ra xa, bơi song song với bờ để thoát khỏi dòng rồi mới bơi vào, giữ sức, giơ tay gọi người.
Đường vắng. Đổ đầy xăng, mang nước, báo người thân lộ trình. Về trước khi tối nếu không quen đường.
Ghềnh đá và cửa biển. Trung Lương có ghềnh, Đề Gi và Tam Quan có cửa biển, cảng cá. Hai loại địa hình này có sóng trùm và dòng chảy mạnh, không phải chỗ tắm; chỉ đứng ngắm từ nơi khô ráo, cao hơn tầm sóng.
Mùa mưa bão. Cuối năm, biển phía bắc chịu gió mạnh, sóng lớn, vùng trũng ven đầm có thể ngập. Theo dõi bản tin thời tiết và thông báo của địa phương, không ra biển khi có cảnh báo.
Câu hỏi thường gặp
Trung Lương thuộc xã nào sau sáp nhập?
Trung Lương nằm ở vùng biển Cát Tiến của huyện Phù Cát cũ, tỉnh Bình Định. Từ 1/7/2025, thị trấn Cát Tiến cùng xã Cát Hải, Cát Thành cũ hợp thành xã Cát Tiến, tỉnh Gia Lai. Người địa phương vẫn quen gọi Trung Lương theo tên cũ.
Đề Gi là gì?
Đề Gi là tên một cửa biển và đầm nước lợ ở phía bắc Phù Cát cũ, nổi tiếng với cảng cá. Từ 1/7/2025, thị trấn Cát Khánh cùng các xã Cát Minh, Cát Tài cũ được gộp thành xã Đề Gi, tỉnh Gia Lai. Đây là nơi hợp để xem cảnh bến cá buổi sáng.
Đi từ Quy Nhơn lên Tam Quan theo đường nào?
Bạn có thể đi theo quốc lộ 1 qua An Nhơn, Phù Cát, Phù Mỹ cũ lên Hoài Nhơn, hoặc theo đường ven biển từ bán đảo Phương Mai lên phía bắc để ngắm biển. Đường ven biển đẹp hơn nhưng dài và vắng hơn; tính thời gian và chỗ dừng trước khi đi.
Đầm Trà Ổ có đi thuyền được không?
Đầm Trà Ổ không phải điểm du lịch có tổ chức. Một số người dân có thể nhận chở khách bằng ghe nhỏ, nhưng bạn cần hỏi trực tiếp, thoả thuận rõ và yêu cầu áo phao. Đầm sâu và đáy bùn, không phải chỗ để bơi.
Biển Tam Quan có tắm được không?
Biển Tam Quan có những bãi cát dài người dân hay tắm vào buổi chiều. Tuy vậy, phần lớn bãi không có cứu hộ, nên chỉ tắm khi biển lặng, gần chỗ đông người, không bơi ra xa và không tắm ở khu vực cảng cá hay luồng tàu.
Có nên đi biển phía bắc vào mùa mưa không?
Cuối năm là mùa mưa bão, biển phía bắc thường động, sóng lớn và vùng trũng ven đầm có thể ngập. Đi để ngắm cảnh làng quê, chợ cá vẫn được khi trời tạnh, nhưng nên bỏ ý định tắm biển và theo dõi bản tin thời tiết hằng ngày.