Sống ở Quy Nhơn và các thị trấn cũ của vùng Bình Định, chi phí sinh hoạt được tạo nên chủ yếu từ năm khoản: nhà ở, ăn uống, đi lại, điện nước và internet, học hành hoặc chăm sóc sức khoẻ. Mức chi tiêu thật phụ thuộc vào việc bạn ở khu nào, thuê hay có nhà sẵn, nấu ăn ở nhà hay ăn ngoài, và có con nhỏ đi học hay không.
Bài này không đưa giá thuê hay giá chợ, vì những con số đó đổi theo mùa du lịch, theo từng khu và lỗi thời rất nhanh. Thay vào đó, bài giúp bạn hiểu các khoản cấu thành, những gì làm chi phí ở vùng biển này khác với thành phố lớn, chọn khu ở theo nhịp sống của gia đình, và tự lập một bảng tính sát với hoàn cảnh của mình.
Quy Nhơn hay thị trấn cũ: hai nhịp sống khác nhau
Khu vực Quy Nhơn cũ, nay là các phường Quy Nhơn, Quy Nhơn Đông, Tây, Nam, Bắc, là đô thị ven biển có đủ trường đại học, bệnh viện tuyến tỉnh, trung tâm thương mại, bãi biển trong lòng thành phố. Nhịp sống thong thả hơn Đà Nẵng hay Nha Trang, đường ít kẹt, và từ trung tâm ra biển chỉ vài phút. Đổi lại, vào mùa hè và dịp lễ, khu ven biển đông khách, giá thuê ngắn hạn và giá ăn uống ở khu du lịch tăng lên.
Các trung tâm cũ như An Nhơn, Bồng Sơn, Tam Quan, Phù Mỹ, Phù Cát, Tây Sơn có chợ lớn, trường học đủ cấp, bệnh viện hoặc trung tâm y tế, nhưng việc làm văn phòng ít hơn và dịch vụ hạn chế hơn. Chi phí nhà ở thường dễ chịu hơn Quy Nhơn, nhiều gia đình có sẵn nhà của cha mẹ. Với người làm việc từ xa, người về hưu, hay gia đình có ông bà ở quê, sống ở thị trấn cũ rồi thỉnh thoảng vào Quy Nhơn là cách cân bằng phổ biến.
Vùng ven Quy Nhơn như Tuy Phước, An Nhơn nằm trong quãng đi làm hằng ngày vào thành phố hay ra khu kinh tế Nhơn Hội. Nhiều người chọn ở đây để có nhà rộng hơn, nhưng cần tính thời gian và chi phí đi lại mỗi ngày.
Chọn khu ở theo nhịp sống của gia đình
Gia đình có con đi học. Ưu tiên gần trường đúng tuyến, gần chợ và trạm y tế. Khu dân cư lâu đời trong lòng thành phố thường đủ tiện ích trong bán kính đi bộ, nhưng nhà hẹp, ít chỗ để xe.
Người làm ở khu kinh tế, khu công nghiệp. Tính quãng đường và giờ đi ca. Người làm ở Nhơn Hội cần qua cầu Thị Nại mỗi ngày; người làm ở khu công nghiệp phía tây thành phố có thể ở các khu dân cư dọc quốc lộ 1 để gần chỗ làm.
Người về hưu, làm việc từ xa. Thích gần biển, yên tĩnh. Kiểm tốc độ internet thực tế ở căn nhà định thuê, gió biển và hơi muối làm đồ điện tử, kim loại nhanh hỏng hơn, nên hỏi tình trạng nhà vào mùa mưa.
Sinh viên. Gần trường, gần tuyến xe buýt, khu có nhiều quán ăn bình dân. Ở ghép giảm chi phí nhưng cần thoả thuận rõ việc chia điện nước.
Người thích không khí làng quê. Các xã ven đầm Thị Nại, vùng lúa An Nhơn, vùng dừa Tam Quan cho nhà vườn rộng, nhưng chợ và dịch vụ xa hơn; xe máy là phương tiện bắt buộc.
Thuê nhà: những điều nên kiểm trước khi ký
Giá thuê là thứ dễ so nhất, nhưng những điều dưới đây mới quyết định bạn có ở yên ổn hay không:
- Mùa thuê: nhà gần biển cho thuê theo tháng vào mùa thấp điểm có thể rẻ hơn hẳn, nhưng chủ có thể đòi tăng giá hoặc lấy lại nhà vào mùa hè. Ghi rõ thời hạn và giá cố định trong hợp đồng.
- Ngập và gió bão: hỏi hàng xóm nhà có ngập khi mưa lớn không, mái tôn có chắc không, cửa có chịu gió không. Mùa bão ở vùng này thường dồn vào khoảng tháng 9 đến tháng 12.
- Điện nước tính giá nào: giá điện sinh hoạt bậc thang theo hoá đơn riêng hay chủ nhà tự định giá theo số; với nhà trọ, đây là khoản hay chênh nhiều.
- Đăng ký tạm trú: chủ nhà có đồng ý xác nhận không; thiếu xác nhận thì nhiều việc khác như đăng ký trường cho con sẽ khó.
- Đặt cọc và trả cọc: ghi rõ điều kiện hoàn cọc, chụp ảnh tình trạng nhà khi nhận.
- Muối biển và độ ẩm: nhìn tường có ẩm mốc, đồ sắt có gỉ nhiều không; nhà gần biển cần thông gió tốt.
Hợp đồng thuê dài hạn nên ghi địa chỉ theo xã phường mới. Nếu thuê qua môi giới, hỏi rõ phí môi giới do ai trả trước khi đi xem nhà.
Đi chợ và ăn uống: lợi thế của vùng biển
Lợi thế lớn nhất khi sống ở vùng Bình Định cũ là hải sản tươi và rau củ địa phương. Các chợ cá sớm ở các bến ven biển họp từ khi trời chưa sáng, ghe về là bán; chợ trong thành phố và chợ thị trấn có cá, mực, ghẹ, rau, trái cây theo mùa. Người nấu ăn ở nhà, chịu khó đi chợ sớm, có thể giữ chi phí ăn uống ở mức hợp lý hơn nhiều so với ăn ngoài.
Ăn ngoài cũng có nhiều lựa chọn bình dân: bún chả cá, bánh xèo, bánh hỏi cháo lòng, cơm bình dân quanh chợ và trường học. Giá ở khu ven biển đông khách du lịch thường cao hơn khu dân cư bên trong vài con phố. Người mới chuyển về nên hỏi hàng xóm chỗ ăn quen của người địa phương.
Ngoài chợ truyền thống, Quy Nhơn có siêu thị, cửa hàng tiện lợi và các nhóm bán hàng trực tuyến của người địa phương, giao rau, cá, đồ khô tận nhà. Người đi làm cả ngày hay mua kiểu này, đổi lại giá thường cao hơn chợ một chút và khó chọn từng con cá. Nhiều gia đình kết hợp: đồ khô, gia vị mua siêu thị hoặc theo đợt, đồ tươi mua chợ sáng gần nhà.
Vào mùa biển động, khi tàu thuyền nghỉ, hải sản tươi ít đi và giá có thể tăng; vào chính vụ cá cơm, cá nục, cá ngừ, nhiều loại lại dồi dào. Ăn theo mùa là cách vừa ngon vừa đỡ chi. Đồ khô như cá khô, mực khô, nước mắm địa phương mua ở chợ quen cũng là khoản đáng kể trong bếp của nhiều nhà.
Các khoản cấu thành chi phí sinh hoạt và điều làm chúng tăng giảm
Bảng không ghi con số; mỗi gia đình điền mức của mình. Cột thứ ba là chỗ bạn có thể chủ động điều chỉnh:
| Khoản | Gồm những gì | Yếu tố làm tăng giảm |
|---|---|---|
| Nhà ở | Tiền thuê hoặc trả góp, sửa chữa, phí quản lý nếu ở chung cư | Khu ở, gần biển hay không, thuê theo mùa hay dài hạn |
| Ăn uống | Đi chợ, ăn ngoài, đồ uống | Nấu ở nhà hay ăn ngoài, ăn theo mùa hải sản |
| Điện, nước, internet | Hoá đơn hằng tháng | Máy lạnh mùa nóng, giá điện ở nhà trọ |
| Đi lại | Xăng xe máy, bảo dưỡng, xe buýt, vé xe về quê | Khoảng cách nhà – chỗ làm, số chuyến về quê |
| Học hành | Học phí, học thêm, sách vở, bán trú | Trường công hay tư, số giờ học thêm |
| Sức khoẻ | Bảo hiểm y tế, phần tự chi trả, thuốc | Có đăng ký khám gần nhà, bệnh mạn tính |
| Hiếu hỉ, quan hệ | Đám cưới, đám giỗ, lễ Tết | Gia đình đông họ hàng ở quê thường chi nhiều khoản này |
| Dự phòng mùa bão | Sửa nhà, dự trữ, thiết bị | Nhà mái tôn, gần biển, vùng trũng |
Khoản "hiếu hỉ, quan hệ" hay bị bỏ quên khi tính toán, nhưng ở vùng quê Bình Định cũ với đám giỗ, đám cưới dày đặc theo mùa, nó có thể chiếm tỷ lệ đáng kể trong chi tiêu của gia đình có gốc gác ở đây.
Mùa bão, nắng nóng và những chi phí ít ai tính trước
Vùng duyên hải Nam Trung Bộ có mùa khô nắng nóng kéo dài và mùa mưa bão dồn vào cuối năm. Mùa nóng làm hoá đơn điện tăng vì máy lạnh, quạt chạy suốt ngày đêm. Mùa mưa bão kéo theo những khoản khó đoán: chằng chống mái nhà, thay tôn, sửa cửa, đồ đạc hư do ngập, mất điện mấy ngày phải mua đồ ăn dự trữ.
Người mới chuyển về nên học cách người địa phương chuẩn bị: kiểm mái và máng nước trước tháng 9, có đèn pin, sạc dự phòng, nước uống và đồ khô cho vài ngày, biết điểm tránh trú nếu nhà ở vùng trũng hay sát biển. Với nhà thuê, thoả thuận với chủ nhà ai chịu chi phí sửa chữa do thiên tai.
Một khoản khác dễ bị quên là đi lại về quê và giữa các vùng. Gia đình ở Quy Nhơn có ông bà ở Hoài Nhơn, An Lão hay Vĩnh Thạnh thường về quê mỗi tháng, mỗi dịp giỗ chạp; quãng đường hàng chục cây số mỗi chiều cộng lại thành khoản xăng xe, thời gian không nhỏ. Người làm ở Quy Nhơn mà gia đình còn ở Thành phố Hồ Chí Minh hay Hà Nội thì vé máy bay, vé tàu dịp Tết là khoản lớn, nên tính từ đầu năm.
Gió biển và hơi muối làm xe máy, khung cửa sắt, điều hoà ngoài trời xuống cấp nhanh hơn ở vùng trong. Rửa xe sau khi đi đường ven biển, bảo dưỡng định kỳ là khoản chi nhỏ nhưng kéo dài tuổi thọ đồ đạc.
Tự lập bảng chi phí cho gia đình trước khi chuyển về
Cách nhanh nhất để biết mình cần bao nhiêu mỗi tháng ở vùng này là tự lập bảng bằng số thật, không dựa vào những con số trung bình trên mạng:
- Liệt kê các khoản theo bảng ở trên, thêm khoản riêng của gia đình như chăm sóc cha mẹ, nuôi thú cưng.
- Hỏi giá thật: nhờ người quen ở Quy Nhơn hỏi giá thuê ở khu bạn nhắm, đi chợ một buổi để ghi giá các món nhà hay ăn.
- Tính theo hai mùa: mùa hè (du lịch, nắng nóng) và mùa mưa (bão, ít khách), vì nhiều khoản đổi theo mùa.
- Cộng khoản dự phòng cho sửa chữa, thiên tai, ốm đau.
- So với thu nhập dự kiến ở vùng này, không phải thu nhập ở thành phố bạn đang sống; mặt bằng lương ở nhiều ngành tại Quy Nhơn khác các đô thị lớn.
- Thử sống một hai tháng theo kiểu thuê ngắn hạn trước khi quyết định mua nhà hay chuyển hẳn.
Nhiều người chuyển về Quy Nhơn vì thích biển và nhịp sống chậm, rồi điều chỉnh kỳ vọng sau mùa bão đầu tiên. Thử sống trọn một vòng mùa là cách hiểu nơi này rõ nhất.
Câu hỏi thường gặp
Sống ở Quy Nhơn có rẻ hơn Thành phố Hồ Chí Minh không?
Nhiều khoản như nhà ở, ăn uống ở khu dân cư thường dễ chịu hơn, nhưng thu nhập ở nhiều ngành cũng khác. Mức chi thật phụ thuộc vào khu ở, thói quen ăn uống và con cái. Nên tự lập bảng chi phí bằng số thật thay vì so chung chung.
Nên thuê nhà gần biển hay trong khu dân cư ở Quy Nhơn?
Gần biển thoáng, đẹp nhưng nhà dễ ẩm, đồ sắt gỉ nhanh, giá theo mùa du lịch và đông vào hè. Khu dân cư bên trong yên ổn hơn, gần chợ, trường. Chọn theo nhịp sống của gia đình và thời gian định ở.
Mùa bão ở Quy Nhơn cần chuẩn bị gì khi thuê nhà?
Kiểm mái, cửa, tình trạng ngập trước khi thuê; thoả thuận với chủ nhà về sửa chữa do thiên tai; chuẩn bị đèn, sạc dự phòng, nước và đồ khô. Theo dõi thông báo thời tiết và hướng dẫn của địa phương khi có bão.
Làm việc từ xa ở Quy Nhơn có ổn không?
Nhiều khu trong thành phố có internet cáp quang ổn định, có quán cà phê yên tĩnh để làm việc. Kiểm tốc độ mạng ở đúng căn nhà định thuê và chuẩn bị phương án dự phòng khi mất điện mùa bão.
Về hưu nên sống ở Quy Nhơn hay về thị trấn quê cũ?
Quy Nhơn gần bệnh viện tuyến tỉnh, nhiều dịch vụ; thị trấn quê chi phí nhà ở thấp hơn, gần họ hàng nhưng xa bệnh viện lớn. Người có bệnh cần khám thường xuyên nên tính quãng đường đến cơ sở y tế phù hợp.