Người dân vùng Bình Định cũ làm căn cước tại công an xã phường nơi cư trú hoặc điểm tiếp nhận do công an tỉnh Gia Lai bố trí, còn hộ chiếu có thể nộp trực tuyến hoặc nộp trực tiếp tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh. Việc tỉnh hợp nhất không buộc ai phải làm lại thẻ; bạn chỉ làm khi đến hạn, khi mất hỏng, khi thông tin thay đổi, hoặc lần đầu cho con.
Bài này đi qua các trường hợp phổ biến: thẻ đến tuổi phải đổi, trẻ em làm căn cước, người già hoặc người bệnh khó đi lại, kích hoạt định danh điện tử VNeID mức 2, và làm hộ chiếu. Phần nào liên quan đến lệ phí, thời hạn trả kết quả, bạn nên đọc trực tiếp trên cổng dịch vụ công vì các con số này có thể được điều chỉnh.
Khi nào thật sự cần làm căn cước
Luật Căn cước có hiệu lực từ ngày 1/7/2024 đổi tên thẻ căn cước công dân thành thẻ căn cước, đồng thời quy định thẻ đã cấp trước đó vẫn dùng đến hết thời hạn in trên thẻ. Chứng minh nhân dân chín số và mười hai số đã hết giá trị sử dụng từ đầu năm 2025, nên ai còn giữ loại này mà chưa đổi thì cần làm ngay.
Ngoài ra, công dân phải đổi thẻ ở các mốc tuổi 14, 25, 40 và 60. Các mốc này tính theo tuổi, không phải theo năm cấp, nên một người làm thẻ năm 23 tuổi vẫn phải đổi khi tròn 25. Thẻ cũng phải đổi khi bị hỏng, mất, khi thay đổi thông tin nhân thân như họ tên, hoặc khi có sai sót trên thẻ.
Việc tỉnh đổi tên từ Bình Định sang Gia Lai, hay xã phường đổi tên, không nằm trong danh sách bắt buộc đổi. Thông tin nơi cư trú được quản lý trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và đã chuyển sang đơn vị mới. Cán bộ ở mọi nơi tra thông tin qua chip và dữ liệu, không đọc dòng địa chỉ in trên thẻ để quyết định.
Với người cao tuổi, mốc 60 là mốc đổi cuối cùng: thẻ đổi ở tuổi này dùng lâu dài, trừ khi bị mất, hỏng hay thay đổi thông tin. Vì thế, ông bà đã ngoài sáu mươi và đã đổi thẻ đúng mốc thường không phải đi làm lại nữa, kể cả khi tỉnh đổi tên. Trong gia đình, người hay phải đi làm thẻ là con cháu ở tuổi 14 và 25, nên đây là hai mốc đáng ghi vào lịch gia đình.
Làm căn cước cho người lớn: các bước thông thường
Quy trình tại công an cấp xã hoặc điểm tiếp nhận của công an tỉnh nhìn chung như sau:
- Kiểm thông tin trước trong ứng dụng VNeID hoặc nhờ cán bộ tra: họ tên, ngày sinh, nơi đăng ký khai sinh, quê quán, nơi cư trú. Thông tin sai phải điều chỉnh trong dữ liệu dân cư trước khi in thẻ.
- Đặt lịch qua cổng dịch vụ công hoặc VNeID nếu nơi làm có hỗ trợ, tránh xếp hàng lâu vào đầu tuần và những tuần cao điểm trước kỳ thi, trước Tết.
- Đến trực tiếp để thu nhận ảnh chân dung, vân tay, mống mắt. Đây là bước không làm thay được.
- Nộp lệ phí nếu thuộc diện phải nộp; các trường hợp đổi do đến tuổi trong một số giai đoạn được miễn hoặc giảm theo quy định từng thời kỳ.
- Nhận thẻ tại nơi làm hoặc qua bưu chính nếu đăng ký. Giữ phiếu hẹn để tra cứu.
Mặc quần áo có cổ, tóc gọn, không đeo kính màu khi chụp ảnh. Những chi tiết nhỏ này giúp bạn khỏi phải chụp lại khi phòng chờ đông người.
Trẻ em, người già, người bệnh: những trường hợp cần sắp xếp riêng
Trẻ dưới 6 tuổi. Luật Căn cước cho phép cấp thẻ cho trẻ dưới 14 tuổi theo nhu cầu. Với trẻ dưới 6 tuổi, cha mẹ có thể đề nghị cấp qua cổng dịch vụ công hoặc VNeID mà không cần thu nhận sinh trắc học của trẻ. Nếu không cần dùng thẻ để đi máy bay, làm thủ tục cho con, gia đình có thể chưa làm.
Trẻ từ 6 đến dưới 14 tuổi. Trẻ phải đến cùng cha mẹ hoặc người giám hộ để thu nhận vân tay, ảnh, mống mắt. Nên chọn ngày nghỉ học, mang theo giấy khai sinh để đối chiếu nếu thông tin trong dữ liệu chưa khớp.
Tròn 14 tuổi. Đây là mốc bắt buộc đổi. Học sinh lớp 8, lớp 9 ở Quy Nhơn và các xã thường làm vào dịp hè; nhiều trường phối hợp với công an tổ chức đợt làm tập trung, nên hỏi giáo viên chủ nhiệm.
Người cao tuổi, người bệnh nằm một chỗ. Công an cấp xã có thể bố trí thu nhận tại nhà với trường hợp đặc biệt. Người nhà liên hệ trực tiếp với công an xã phường nơi cư trú, trình bày tình trạng sức khoẻ để được hẹn lịch.
Người ở thôn xa trụ sở. Ở vùng núi An Lão, Vĩnh Thạnh, Vân Canh, công an thường tổ chức đợt làm lưu động. Theo dõi thông báo của thôn để khỏi phải đi xa nhiều lần.
Kích hoạt định danh điện tử VNeID mức 2 và vì sao nên làm sớm
Tài khoản định danh điện tử mức 2 gắn với thẻ căn cước gắn chip, cho phép xuất trình thẻ, giấy phép lái xe, bảo hiểm y tế trên điện thoại, và đăng nhập cổng dịch vụ công để nộp hồ sơ. Sau khi bỏ cấp huyện, giá trị của tài khoản này tăng lên vì nhiều thủ tục chuyển sang nộp trực tuyến: đăng ký tạm trú cho người thuê nhà, khai sinh cho con, xin phiếu lý lịch tư pháp.
Kích hoạt mức 2 cần đến công an cấp xã hoặc nơi làm căn cước để xác thực khuôn mặt, đăng ký số điện thoại chính chủ. Người lớn tuổi nên đi cùng con cháu, chuẩn bị điện thoại có số đứng tên mình. Trường hợp số điện thoại đứng tên người khác, cần chuyển về chính chủ ở nhà mạng trước.
Một lưu ý an toàn: không đưa mã xác thực OTP hay mật khẩu VNeID cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng cán bộ. Sau sắp xếp hành chính, các cuộc gọi giả danh "cập nhật địa chỉ sang tỉnh mới" xuất hiện ở nhiều địa phương; cơ quan nhà nước không yêu cầu cung cấp mã qua điện thoại.
Làm hộ chiếu: nộp trực tuyến hay đến trực tiếp
Người dân vùng Bình Định cũ hiện có thể đề nghị cấp hộ chiếu phổ thông qua cổng dịch vụ công bằng tài khoản định danh mức 2, hoặc nộp trực tiếp tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh thuộc công an tỉnh. Khi nộp trực tuyến, ảnh chân dung tải lên phải đúng chuẩn (phông nền trắng, mặt nhìn thẳng, không đeo kính), và kết quả có thể nhận qua bưu chính.
Người quê Bình Định đang làm việc ở nơi khác có thể nộp tại nơi mình đang sống, không cần về quê. Hộ chiếu không ghi địa chỉ thường trú như căn cước, nên chuyện tỉnh đổi tên gần như không ảnh hưởng; mục nơi sinh ghi theo tỉnh trong dữ liệu.
Trẻ em làm hộ chiếu cần cha mẹ hoặc người đại diện khai và ký thay. Với trẻ chưa có căn cước, hồ sơ dùng mã số định danh cá nhân của trẻ, nên kiểm trước thông tin của con trong dữ liệu dân cư. Người làm hộ chiếu để đi lao động, du học thường bị giục gấp; nên nộp sớm hơn thời hạn cần, tránh mùa cao điểm trước hè.
Một tình huống riêng của vùng biển: thuyền viên, lao động đi tàu cá xa bờ hay người đi làm việc trên tàu nước ngoài thường cần hộ chiếu và các giấy tờ nghề nghiệp đi kèm. Hộ chiếu làm theo thủ tục chung như trên; các giấy tờ chuyên ngành như sổ thuyền viên, chứng chỉ chuyên môn do cơ quan quản lý ngành cấp, có quy trình riêng, nên hỏi đơn vị tuyển dụng danh sách đầy đủ trước khi bắt đầu.
Chuẩn bị theo từng trường hợp
Bảng gợi ý những thứ cần mang khi đi làm giấy tờ nhân thân. Thành phần hồ sơ chính thức đọc trên cổng dịch vụ công:
| Trường hợp | Mang theo | Mẹo nhỏ |
|---|---|---|
| Đổi căn cước đến tuổi | Thẻ cũ | Tra thông tin trên VNeID trước, tránh sai sót phải sửa |
| Đổi chứng minh nhân dân cũ | Chứng minh nhân dân, giấy tờ có thông tin nhân thân nếu dữ liệu chưa khớp | Làm càng sớm càng tốt vì giấy cũ đã hết giá trị |
| Cấp lại do mất | Không cần thẻ cũ; khai báo mất | Báo mất sớm để tránh người khác lợi dụng |
| Trẻ 6–14 tuổi | Giấy khai sinh để đối chiếu, cha mẹ đi cùng | Chọn ngày nghỉ học |
| Hộ chiếu trực tuyến | Tài khoản VNeID mức 2, ảnh chân dung đúng chuẩn | Chụp ảnh ở tiệm quen chụp ảnh giấy tờ |
| Kích hoạt VNeID | Thẻ căn cước gắn chip, điện thoại có số chính chủ | Người già đi cùng con cháu |
Nếu thông tin quê quán hay nơi đăng ký khai sinh trong dữ liệu đang ghi tên đơn vị cũ thời Bình Định hoặc Nghĩa Bình, đó không phải lỗi; dữ liệu ghi theo sự kiện lúc đăng ký và không cần sửa.
Thông tin trong dữ liệu dân cư bị sai: sửa trước khi in thẻ
Nhiều người chỉ phát hiện thông tin của mình sai khi đứng ở quầy làm căn cước: ngày sinh lệch với giấy khai sinh, tên đệm thiếu dấu, quê quán ghi theo một xã cũ không đúng. Ở vùng Bình Định cũ, lỗi hay gặp là quê quán của người lớn tuổi được nhập lại từ sổ hộ khẩu giấy nhiều đời, có chỗ ghi theo tên xã trước khi tách nhập từ những năm tám mươi, chín mươi. Thẻ căn cước in đúng những gì có trong dữ liệu, nên dữ liệu sai thì thẻ sai.
Nguyên tắc sửa là đi từ giấy tờ gốc: giấy khai sinh, trích lục khai sinh, hoặc giấy tờ hộ tịch khác. Nếu thông tin trong dữ liệu khác giấy khai sinh, công an cấp xã đối chiếu và điều chỉnh theo giấy khai sinh. Nếu chính giấy khai sinh có sai sót, phải làm thủ tục cải chính hộ tịch ở ủy ban xã phường nơi đã đăng ký khai sinh trước, rồi mới cập nhật dữ liệu dân cư và làm thẻ.
Người sinh ở vùng Bình Định cũ nay sống ở nơi khác không cần về quê để cải chính; có thể nộp ở nơi cư trú hiện tại theo hướng dẫn về hộ tịch, hồ sơ sẽ được liên thông với nơi giữ sổ gốc. Việc này mất thời gian hơn làm thẻ, nên nếu bạn sắp cần thẻ để thi, đi làm hay đi nước ngoài, hãy kiểm thông tin trên VNeID từ sớm, đừng để đến tuần cuối.
Câu hỏi thường gặp
Căn cước công dân ghi tỉnh Bình Định còn dùng để đi máy bay được không?
Được. Thẻ còn hạn dùng bình thường để làm thủ tục bay, giao dịch ngân hàng, làm giấy tờ. Việc tỉnh hợp nhất vào Gia Lai không làm thẻ mất giá trị. Bạn cũng có thể xuất trình thẻ qua ứng dụng VNeID mức 2.
Trẻ em có bắt buộc làm căn cước không?
Trẻ dưới 14 tuổi làm theo nhu cầu, không bắt buộc. Mốc bắt buộc đầu tiên là khi tròn 14 tuổi. Nhiều gia đình làm sớm cho con để thuận tiện đi máy bay, làm hộ chiếu, đăng ký học; trẻ dưới 6 tuổi có thể làm trực tuyến.
Đang ở Thành phố Hồ Chí Minh có làm căn cước được không hay phải về quê?
Làm được tại nơi bạn đang cư trú, kể cả nơi tạm trú, theo hướng dẫn của công an địa phương. Không cần về vùng Bình Định cũ. Thông tin lấy từ cơ sở dữ liệu dân cư dùng chung toàn quốc.
Người già yếu không đi được thì làm căn cước thế nào?
Người nhà liên hệ công an xã phường nơi cư trú, trình bày tình trạng để được bố trí thu nhận tại nhà. Nên chuẩn bị giấy tờ của người già và giấy tờ y tế nếu có. Lịch tuỳ khả năng bố trí của từng địa phương.
Làm hộ chiếu trực tuyến có cần đến cơ quan công an không?
Với người đã có tài khoản định danh mức 2 và ảnh đúng chuẩn, nhiều trường hợp làm trọn trên mạng và nhận kết quả qua bưu chính. Nếu ảnh không đạt hoặc thông tin cần xác minh, bạn sẽ được hẹn đến trực tiếp.