Cao tốc Bắc – Nam phía Đông đi qua vùng Bình Định cũ theo ba đoạn được đầu tư trong giai đoạn 2021–2025: Quảng Ngãi – Hoài Nhơn, Hoài Nhơn – Quy Nhơn và Quy Nhơn – Chí Thạnh (nối sang vùng Phú Yên cũ). Tuyến chạy song song với quốc lộ 1, phần lớn lệch về phía tây, đi qua vùng đồi và ruộng, kết nối với quốc lộ và đường địa phương qua các nút giao.
Với người đi xa, cao tốc giúp rút ngắn thời gian và tránh các khu dân cư dọc quốc lộ 1. Nhưng đây là tuyến mới, nên thông tin về đoạn nào đã khai thác, nút giao nào đã mở, trạm dừng nghỉ ở đâu, có thu phí hay chưa thay đổi theo từng giai đoạn. Bài viết không khẳng định tiến độ cụ thể của từng đoạn.
Bài tập trung vào cách hiểu tuyến cao tốc qua vùng này, những quy tắc khi lái trên cao tốc và những thông tin bạn nên kiểm trước chuyến đi.
Cao tốc Bắc – Nam phía Đông là gì
Cao tốc Bắc – Nam phía Đông là tuyến đường cao tốc chạy dọc đất nước, chủ yếu ở phía đông dãy Trường Sơn, song song với quốc lộ 1. Tuyến được chia thành nhiều dự án thành phần, xây theo nhiều giai đoạn. Đoạn qua miền Trung được đầu tư mạnh trong những năm gần đây, nối dần các đoạn đã có từ Bắc vào Nam.
Gọi là "phía Đông" để phân biệt với tuyến đường Hồ Chí Minh chạy phía tây qua Tây Nguyên. Ở vùng Bình Định cũ, cao tốc đi qua đồng bằng và vùng đồi trung du, tránh các đô thị lớn, nhiều đoạn cách quốc lộ 1 một khoảng để tránh nhà dân. Người đi từ cao tốc muốn vào Quy Nhơn, Tam Quan hay Bồng Sơn đều phải ra ở nút giao rồi đi tiếp đường nối.
Tuyến được thiết kế với giải phân cách, nhiều làn xe, hạn chế lối vào ra, không có giao cắt cùng mức, cho phép xe chạy tốc độ cao hơn quốc lộ. Tuy nhiên, một số đoạn trong giai đoạn đầu có thể được khai thác với quy mô, tốc độ hạn chế so với thiết kế cuối cùng.
Ba đoạn cao tốc qua vùng Bình Định cũ
Tên đoạn theo tên dự án thành phần quen gọi. Tình trạng khai thác ghi theo nguyên tắc "cần kiểm", vì có thể đã thay đổi tại thời điểm bạn đọc.
| Đoạn | Đi qua (tên cũ) | Kết nối | Tình trạng |
|---|---|---|---|
| Quảng Ngãi – Hoài Nhơn | Từ vùng Quảng Ngãi vào đến vùng Hoài Nhơn | Nối với phía bắc về Đà Nẵng | Kiểm thông báo khai thác hiện hành |
| Hoài Nhơn – Quy Nhơn | Vùng đồng bằng và đồi phía tây quốc lộ 1 qua Phù Mỹ, Phù Cát, An Nhơn cũ | Nút giao vào Quy Nhơn và quốc lộ 19 | Kiểm thông báo khai thác hiện hành |
| Quy Nhơn – Chí Thạnh | Phía tây nam Quy Nhơn, sang vùng Phú Yên cũ | Nối với phía nam về Nha Trang | Kiểm thông báo khai thác hiện hành |
Nếu bạn đọc bài này lâu sau khi viết, rất có thể tình trạng các đoạn đã khác. Nguồn tin nên dùng là thông báo của Bộ Xây dựng (cơ quan quản lý đường bộ), Cục Đường bộ, ban quản lý dự án và chính quyền tỉnh, cùng ứng dụng bản đồ đã cập nhật.
Lên xuống cao tốc ở đâu
Cao tốc chỉ cho vào ra tại các nút giao. Ở vùng Bình Định cũ, các nút giao thường được bố trí gần những trục ngang quan trọng: đường vào Tam Quan, Bồng Sơn, vùng Phù Mỹ, Phù Cát, An Nhơn, quốc lộ 19 hướng Quy Nhơn và Tây Nguyên, khu vực Tuy Phước, Vân Canh. Từ nút giao, có đường nối dẫn ra quốc lộ 1 hoặc đường tỉnh.
Người mới đi hay bỏ lỡ nút giao vì biển báo xuất hiện trước một khoảng mà mình chưa kịp chuyển làn. Nếu lỡ, tuyệt đối không dừng, lùi hay quay đầu trên cao tốc; đi tiếp đến nút giao kế tiếp rồi quay lại. Đây là lỗi nguy hiểm và bị xử phạt nặng.
Ứng dụng bản đồ chỉ đường có thể chưa cập nhật nút giao mới mở hoặc tạm đóng. Đọc biển báo trên đường, nghe thông tin giao thông, và khi có thể, xem trước sơ đồ nút giao do cơ quan quản lý công bố. Với những chuyến đi quan trọng, chuẩn bị phương án đi quốc lộ 1 dự phòng.
Quy tắc lái xe trên cao tốc cần nhớ
Nhiều người dân miền Trung mới làm quen với cao tốc trong vài năm gần đây. Những quy tắc cơ bản theo luật giao thông đường bộ và quy định khai thác cao tốc:
- Xe máy, xe thô sơ, người đi bộ không được vào cao tốc.
- Đi đúng làn, đúng tốc độ tối đa và tối thiểu ghi trên biển báo; tốc độ có thể khác nhau theo từng đoạn.
- Giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước, nhất là khi trời mưa, sương mù.
- Không dừng, đỗ trên làn xe chạy; chỉ dừng ở làn dừng khẩn cấp khi thật sự cần, bật đèn cảnh báo và đặt biển báo theo quy định.
- Không quay đầu, lùi xe, đi ngược chiều trên cao tốc.
- Nghỉ ngơi ở trạm dừng nghỉ hoặc ra khỏi cao tốc khi mệt, không cố lái khi buồn ngủ.
- Kiểm lốp, nhiên liệu trước khi lên cao tốc, vì trên một số đoạn trạm xăng có thể còn ít.
Mức xử phạt các vi phạm trên cao tốc được quy định trong văn bản xử phạt vi phạm giao thông hiện hành. Không nên dựa vào kinh nghiệm cũ, vì quy định đã thay đổi nhiều trong những năm gần đây.
Đoạn hai làn và những điểm cần cẩn trọng
Một số đoạn cao tốc ở miền Trung trong giai đoạn đầu được khai thác với quy mô hạn chế, có đoạn chỉ có hai làn xe, hai chiều, phân cách bằng dải phân cách mềm hoặc cọc tiêu. Trên những đoạn như vậy, tai nạn đối đầu khi vượt ẩu là nguy cơ lớn. Nếu đi trên đoạn có làn hẹp, không vượt khi không đủ điều kiện, giữ đúng làn của mình.
Ở vùng này còn có những đoạn đắp cao qua ruộng, cầu vượt sông, có thể chịu gió mạnh hoặc mưa tạt mùa bão. Mùa mưa, nước đọng trên mặt đường có thể gây hiện tượng trượt nước khi chạy nhanh. Giảm tốc độ khi mưa là nguyên tắc đơn giản nhưng hay bị bỏ qua.
Những tháng đầu khai thác, một số đoạn có thể còn công trình phụ chưa hoàn thiện như trạm dừng nghỉ, hệ thống giám sát, chiếu sáng nút giao. Tình trạng này cải thiện dần theo thời gian, nhưng người đi cần biết để chuẩn bị.
Cao tốc thay đổi việc đi lại của vùng ra sao
Với người đi đường dài giữa Đà Nẵng, Quảng Ngãi và Quy Nhơn hay xa hơn vào Nha Trang, cao tốc giúp tránh những đoạn quốc lộ 1 qua nhiều thị trấn, giảm thời gian và mệt mỏi. Xe khách đường dài, xe tải có thể chuyển dần sang cao tốc, làm quốc lộ 1 bớt đông ở một số đoạn.
Ngược lại, các thị trấn dọc quốc lộ 1 như Tam Quan, Bồng Sơn, Phù Mỹ, Ngô Mây có thể ít khách dừng chân hơn, ảnh hưởng tới quán ăn, cây xăng ven đường. Những thay đổi này diễn ra từ từ và khác nhau theo từng nơi, chưa thể đánh giá đầy đủ.
Với người dân sống gần tuyến, cao tốc có khi chia cắt đồng ruộng, đường đi lại giữa hai bên phải qua hầm chui, cầu vượt dân sinh. Nếu thấy điểm nào bất tiện, nguy hiểm, người dân có thể phản ánh với chính quyền xã phường để kiến nghị đơn vị quản lý.
Kiểm thông tin trước khi đi: một danh sách ngắn
Trước khi quyết định đi cao tốc qua vùng Bình Định cũ, bạn có thể kiểm nhanh vài điều. Thứ nhất, đoạn nào đang khai thác, đoạn nào tạm đóng để hoàn thiện. Thứ hai, nút giao nào gần điểm đến nhất và đã mở chưa. Thứ ba, đoạn bạn đi có thu phí không, thu bằng hình thức nào; nếu thu phí điện tử không dừng, xe cần dán thẻ và tài khoản có đủ tiền.
Thứ tư, trạm dừng nghỉ và trạm xăng trên tuyến ở đâu, nếu chưa có thì phải tính ra quốc lộ để đổ xăng, nghỉ ngơi. Thứ năm, thời tiết dọc tuyến, nhất là mùa mưa bão, có cảnh báo ngập, sạt lở hay không.
Những thông tin này có thể tìm trên trang của cơ quan quản lý đường bộ, báo chí chính thống, ứng dụng bản đồ cập nhật, và tổng đài hỗ trợ của đơn vị khai thác cao tốc. Hỏi nhà xe, tài xế chạy tuyến thường xuyên cũng là cách hay để có thông tin thực tế.
Với người lần đầu lái trên cao tốc, nên đi thử một đoạn ngắn vào ban ngày, ít xe để làm quen với tốc độ, cách nhập làn từ đường dẫn và cách ra ở nút giao. Lái cao tốc lâu dễ gây buồn ngủ vì đường thẳng, cảnh lặp lại; mở cửa sổ cho thoáng, nghỉ giải lao đúng lúc, đổi người lái nếu có thể. Những điều này đơn giản nhưng giúp chuyến đi đầu tiên trên một tuyến mới bớt căng thẳng. Người lớn tuổi lâu năm chỉ quen quốc lộ nên có người đi cùng lần đầu.
Ai được lợi nhiều nhất từ cao tốc
Nhóm thấy rõ lợi ích nhất là xe đi đường dài: xe khách liên tỉnh, xe tải chạy Bắc – Nam, ô tô cá nhân đi xa. Họ không phải qua hàng chục khu dân cư, chợ, trường học dọc quốc lộ 1, ít phải phanh gấp, giảm mệt mỏi cho tài xế. Với người từ Quy Nhơn đi Đà Nẵng hay Nha Trang bằng ô tô, cao tốc giúp chuyến đi đỡ căng thẳng hơn nhiều.
Với doanh nghiệp, cao tốc có thể rút ngắn thời gian chở hàng từ vùng Bình Định cũ ra các cảng, sân bay, trung tâm phân phối lớn ở hai đầu đất nước. Doanh nghiệp gỗ, thủy sản, nông sản ở An Nhơn, Phù Cát, Hoài Nhơn cũ có thêm lựa chọn tuyến vận chuyển. Chi phí thực tế còn tuỳ phí sử dụng đường và quãng nối từ nút giao đến nhà máy.
Người đi xe máy và người dân sống dọc quốc lộ 1 hưởng lợi gián tiếp: khi xe lớn chuyển sang cao tốc, quốc lộ bớt đông, bớt nguy hiểm. Nhưng nếu nút giao xa, nhiều xe vẫn chọn quốc lộ cho tiện, nên mức giảm không phải đoạn nào cũng rõ. Đây là chuyện phải đo bằng thời gian và số liệu của cơ quan quản lý, không nên đoán trước.
Câu hỏi thường gặp
Xe máy có được đi cao tốc qua Bình Định cũ không?
Không. Theo quy định, xe máy, xe thô sơ và người đi bộ không được vào đường cao tốc. Người đi xe máy dùng quốc lộ 1 hoặc các đường tỉnh, đường ven biển.
Từ cao tốc vào trung tâm Quy Nhơn ra ở nút giao nào?
Bạn ra ở nút giao gần quốc lộ 19 hoặc nút giao phía nam khu vực Tuy Phước tuỳ hướng đi, rồi theo đường nối vào thành phố. Tên và vị trí nút giao nên xem trên biển báo và ứng dụng bản đồ đã cập nhật.
Cao tốc qua Bình Định cũ có thu phí không?
Việc thu phí, mức phí và hình thức thu phụ thuộc vào quyết định của cơ quan có thẩm quyền đối với từng đoạn. Bạn nên kiểm thông báo hiện hành; nếu có thu phí điện tử không dừng, chuẩn bị thẻ và tài khoản trước.
Đi cao tốc từ Quảng Ngãi vào Quy Nhơn có nhanh hơn quốc lộ 1 không?
Khi các đoạn thông suốt, cao tốc thường nhanh hơn vì ít khu dân cư, ít giao cắt. Tuy nhiên tổng thời gian còn tuỳ vị trí nút giao so với điểm đi, điểm đến và đoạn nối ra cao tốc.
Có trạm dừng nghỉ trên cao tốc qua vùng này không?
Trạm dừng nghỉ được quy hoạch trên tuyến nhưng thời điểm đưa vào hoạt động có thể muộn hơn đường chính. Trước chuyến đi, kiểm xem trạm nào đã mở; nếu chưa có, tính ra quốc lộ để nghỉ, đổ xăng.
Xe bị hỏng trên cao tốc thì làm gì?
Đưa xe vào làn dừng khẩn cấp nếu có thể, bật đèn cảnh báo, đặt biển báo phía sau theo quy định, đưa người ra khỏi xe đứng ở vị trí an toàn sau lan can, rồi gọi số hỗ trợ của đơn vị khai thác hoặc cứu hộ.