Vùng Bình Định cũ có một tuyến đường ven biển (đường tỉnh 639) chạy từ bán đảo Phương Mai phía đông Quy Nhơn lên phía bắc, qua vùng biển Phù Cát (Cát Tiến, Đề Gi), Phù Mỹ, Hoài Nhơn và về đến Tam Quan. Đây là con đường song song với quốc lộ 1 nhưng đi sát biển, nối các làng chài, bãi biển, đầm phá, cho cảnh quan khác hẳn đường quốc lộ.
Tuyến được đầu tư qua nhiều giai đoạn, có đoạn làm sớm, có đoạn làm sau; chất lượng mặt đường và mức độ hoàn thiện khác nhau giữa các đoạn. Người đi xe máy, ô tô thích ngắm biển hay chọn tuyến này thay cho quốc lộ khi đi từ Quy Nhơn ra phía bắc.
Bài viết mô tả lộ trình theo vùng, những điều cần biết về gió cát, khu dân cư và an toàn. Tình trạng từng đoạn có thể thay đổi, nên kiểm thông tin hiện hành và ứng dụng bản đồ trước khi đi.
Vì sao có tuyến đường ven biển
Quốc lộ 1 chạy phía trong đồng bằng, cách bờ biển một quãng. Các làng chài, xã ven biển của vùng Bình Định cũ trước đây muốn ra quốc lộ phải đi qua những con đường nhỏ cắt ngang đồng ruộng, đầm phá. Giữa các làng ven biển với nhau cũng thiếu đường nối dọc, nhiều nơi phải đi vòng ra quốc lộ rồi mới vào lại.
Tuyến đường ven biển được xây để nối các vùng biển với nhau và với Quy Nhơn, phục vụ đời sống dân cư, nghề cá, phát triển du lịch và một phần cho mục đích cứu hộ, cứu nạn mùa bão. Nó cũng giúp các khu kinh tế, khu du lịch ven biển có lối đi thuận hơn.
Khi tuyến hoàn thiện dần, những vùng biển trước đây xa xôi như Cát Tiến, Đề Gi, các bãi biển Phù Mỹ trở nên dễ đến hơn. Đó là lý do tuyến đường này hay được nhắc trong các hành trình tự lái khám phá biển miền Trung.
Lộ trình theo vùng, từ nam ra bắc
Mô tả dưới đây theo vùng địa lý cũ để dễ hình dung; tên đơn vị hành chính mới ghi kèm khi cần.
- Bán đảo Phương Mai: từ Quy Nhơn qua cầu Thị Nại, đi lên phía bắc bán đảo, qua vùng Nhơn Hội (nay thuộc phường Quy Nhơn Đông), đồi cát và khu kinh tế.
- Vùng biển Phù Cát: qua Cát Tiến (nay là xã Cát Tiến), nơi có bãi biển dài và làng chài; tiếp tục lên khu vực cửa Đề Gi và đầm Đề Gi (xã Đề Gi).
- Vùng biển Phù Mỹ: chạy qua các xã ven biển cũ, những bãi cát trắng, rừng phi lao, làng biển yên tĩnh (nay thuộc các xã Phù Mỹ Đông, An Lương và lân cận).
- Vùng biển Hoài Nhơn: qua các xã, phường ven biển như Hoài Hải, Hoài Hương cũ (nay thuộc phường Hoài Nhơn Đông), rồi đến vùng cửa biển Tam Quan.
- Tam Quan: điểm cuối phía bắc của tuyến trong vùng Bình Định cũ, nơi có thể nối ra quốc lộ 1 đi tiếp lên Quảng Ngãi.
Trên thực tế, tuyến có những đoạn nhập vào đường địa phương, đi qua khu dân cư, hoặc có hướng tuyến điều chỉnh. Người đi lần đầu nên mở ứng dụng bản đồ và đối chiếu với biển chỉ dẫn trên đường.
Cảnh dọc đường: biển, đầm, đồi cát và làng chài
Điều hấp dẫn nhất của tuyến ven biển là cảnh. Có đoạn đường chạy sát mép biển, một bên là biển xanh, một bên là đồi cát trắng hoặc rừng phi lao. Có đoạn đi qua đầm phá với những bè nuôi thủy sản, ghe thuyền neo đậu. Có đoạn xuyên qua làng chài, nhà sát đường, lưới phơi trên sân, trẻ con chạy chơi.
Vùng Cát Tiến và Đề Gi có những bãi biển dài, ít người, hợp để dừng chân ngắm biển. Vùng biển Phù Mỹ, Hoài Nhơn còn nhiều đoạn hoang sơ. Sáng sớm, có thể gặp cảnh ghe thuyền về bến, chợ cá họp ngay trên bãi. Những cảnh như vậy là đời sống thật của làng chài, người ghé xem nên giữ khoảng cách, không chắn lối làm việc.
Các điểm du lịch, ẩm thực cụ thể dọc tuyến có trong chuyên mục biển và điểm đến của trang. Ở đây chỉ nhắc rằng đi đường ven biển nên dành thời gian dừng lại, không nên chạy một mạch như đi quốc lộ.
Gió, cát và nắng: những thứ cần chuẩn bị
Đường ven biển chịu ảnh hưởng trực tiếp của gió biển. Vào mùa gió mạnh, có đoạn cát từ đồi cát, bãi biển bay lên mặt đường, tạo lớp cát mỏng trơn trượt, nhất là ở khúc cua. Người đi xe máy cần giảm tốc, đi chắc tay lái, tránh phanh gấp trên lớp cát.
Nắng ven biển rất gắt, ít bóng cây ở những đoạn qua đồi cát. Mang áo chống nắng, kính, nước uống, kem chống nắng là chuẩn bị tối thiểu. Ở những đoạn dài không có khu dân cư, cây xăng và quán nước thưa; nên đổ đầy bình trước khi vào đoạn vắng.
Mùa mưa bão, đường ven biển có thể bị sóng đánh, sạt lở, ngập ở vùng trũng gần đầm, cửa sông. Khi có cảnh báo thời tiết xấu, không nên đi tuyến này; chọn quốc lộ 1 an toàn hơn. Đi đêm trên đường ven biển cũng không khuyến khích, vì có đoạn thiếu đèn, có gia súc thả rông và người dân đi lại.
Đường ven biển hay quốc lộ 1: chọn tuyến nào
Khi đi từ Quy Nhơn ra phía bắc vùng Bình Định cũ, bạn có thể chọn giữa hai tuyến. Bảng so sánh để chọn cho hợp.
| Tiêu chí | Đường ven biển | Quốc lộ 1 |
|---|---|---|
| Cảnh quan | Biển, đầm, đồi cát, làng chài | Đồng ruộng, thị trấn, khu dân cư |
| Mật độ xe | Thường vắng hơn, ít xe tải nặng | Đông, nhiều xe tải, xe khách |
| Dịch vụ dọc đường | Thưa, tập trung ở làng chài, xã ven biển | Dày, có ở mọi thị trấn |
| Điều kiện đường | Có đoạn mới, có đoạn hẹp, gió cát | Ổn định, có đoạn đông đúc |
| Hợp với | Người đi ngắm cảnh, không vội | Người cần nhanh, đi công việc, đi đêm |
Nhiều người chọn đi một chiều bằng đường ven biển và chiều về bằng quốc lộ 1 hoặc cao tốc, vừa ngắm cảnh vừa đỡ mệt.
Nếu đi công việc, cần đến đúng giờ, hoặc đi khi trời đã tối, quốc lộ 1 vẫn là lựa chọn chắc chắn hơn nhờ dịch vụ dày, đèn đường nhiều và dễ tìm người giúp khi xe hỏng. Còn nếu đi chơi cuối tuần với gia đình, đường ven biển cho trải nghiệm đáng nhớ hơn, miễn là xuất phát sớm để đi trọn trong ban ngày và có thời gian dừng nghỉ ở các bãi biển dọc đường. Với nhóm đi xe máy, chia người dẫn đường và người đi cuối, hẹn điểm tập trung ở các xã ven biển có quán xá, giúp cả nhóm không bị lạc nhau ở những đoạn rẽ vào đường làng.
Đi qua làng chài: tôn trọng nhịp sống địa phương
Tuyến ven biển xuyên qua nhiều làng chài, nơi đường cũng là sân phơi, lối đi của người dân. Trẻ em chơi gần đường, người già đi bộ, xe đạp chở cá, xe máy chở lưới đi ra từ các ngõ nhỏ. Đi qua khu dân cư phải giảm tốc độ, quan sát kỹ, bấm còi vừa đủ, không phóng nhanh như trên đoạn vắng.
Những ngày có lễ hội cầu ngư, đám cưới, đám tang trong làng, đường có thể bị chiếm một phần. Hãy kiên nhẫn chờ, đi chậm qua, tôn trọng phong tục của làng. Muốn chụp ảnh người dân, hỏi ý họ trước.
Rác là chuyện nhạy cảm ở các làng biển: không xả rác xuống biển, bãi cát, đầm. Mang rác theo đến nơi có thùng rác. Người làm du lịch tự túc có trách nhiệm giữ cho những con đường đẹp này vẫn còn đẹp.
Nếu cần giúp đỡ giữa đường như hỏng xe, lạc đường, bị thương, người dân làng chài thường sẵn lòng chỉ đường, giới thiệu tiệm sửa xe gần nhất. Một lời hỏi lịch sự, một món mua ở quán nước trong làng là cách đáp lại đơn giản mà ý nghĩa. Lưu số điện thoại cứu hộ, nơi ở và một người thân trước khi lên đường cũng giúp xử lý sự cố nhanh hơn ở những đoạn vắng.
Đường ven biển và quy hoạch: đọc tin cho tỉnh táo
Khi một con đường ven biển được mở, đất hai bên thường được rao bán với những lời quảng cáo hấp dẫn. Bài viết không bàn chuyện mua bán đất, nhưng nhắc người đọc rằng đường ven biển là hạ tầng giao thông, còn việc sử dụng đất hai bên phụ thuộc vào quy hoạch, hành lang bảo vệ bờ biển, rừng phòng hộ và quy định pháp luật. Không phải đất nào cạnh đường cũng được xây dựng.
Một số đoạn tuyến có thể được nâng cấp, mở rộng hoặc điều chỉnh hướng trong tương lai. Thông tin chính thức nằm ở cơ quan quản lý giao thông, quy hoạch của tỉnh; tin từ người môi giới không phải căn cứ.
Với người đi đường, điều quan trọng hơn là con đường giúp đi lại thuận tiện, an toàn, và những cảnh biển đẹp còn được giữ gìn. Rừng phi lao, đồi cát ven tuyến không chỉ là cảnh: chúng chắn gió cát cho làng mạc, đồng ruộng phía trong. Khi thấy rừng phòng hộ bị chặt, cát bị khai thác trái phép dọc đường, người dân có thể phản ánh với chính quyền xã phường hoặc lực lượng kiểm lâm.
Chia chặng và nghỉ đêm khi đi trọn tuyến
Đi trọn tuyến ven biển từ Quy Nhơn ra Tam Quan mà dừng ngắm cảnh, tắm biển, ăn trưa thì gần như hết một ngày. Cách chia chặng hợp lý là xuất phát sáng sớm từ Quy Nhơn, ghé bán đảo Phương Mai lúc trời còn mát, nghỉ trưa ở vùng Cát Tiến hoặc Đề Gi, buổi chiều đi tiếp qua vùng biển Phù Mỹ, Hoài Nhơn và đến Tam Quan trước khi trời tối.
Nếu muốn đi chậm hơn, có thể nghỉ đêm ở các xã ven biển có nhà nghỉ, homestay hoặc ở Tam Quan, Bồng Sơn rồi hôm sau về Quy Nhơn theo quốc lộ 1. Số cơ sở lưu trú ở các vùng biển xa Quy Nhơn không nhiều như trong thành phố, mùa cao điểm nên đặt trước. Bài viết không giới thiệu cơ sở cụ thể; bạn tham khảo đánh giá và hỏi trước giá, tiện nghi.
Đi theo chiều ngược lại, từ Quảng Ngãi vào theo quốc lộ 1 rồi rẽ ra biển ở vùng Tam Quan và đi ven biển xuống Quy Nhơn, cũng là cách nhiều người chọn để kết thúc hành trình ở thành phố có nhiều dịch vụ.
Câu hỏi thường gặp
Đường ven biển Bình Định cũ bắt đầu từ đâu?
Tuyến ven biển bắt đầu từ khu vực bán đảo Phương Mai, phía đông Quy Nhơn, qua cầu Thị Nại từ trung tâm thành phố, rồi chạy lên phía bắc qua Cát Tiến, Đề Gi, Phù Mỹ, Hoài Nhơn đến Tam Quan.
Đi xe máy đường ven biển có an toàn không?
Đường nhìn chung thông thoáng, ít xe tải hơn quốc lộ, nhưng có gió mạnh, cát bay, đoạn vắng ít dịch vụ và đoạn qua làng chài đông người. Đi ban ngày, thời tiết tốt, tốc độ vừa phải và chuẩn bị đủ xăng, nước là điều nên làm.
Đường ven biển có nối thẳng ra quốc lộ 1 không?
Có nhiều đường ngang nối tuyến ven biển với quốc lộ 1 ở các vùng Phù Cát, Phù Mỹ, Hoài Nhơn cũ. Ở phía bắc, từ vùng Tam Quan có thể ra quốc lộ 1 đi tiếp lên Quảng Ngãi.
Mùa nào đi đường ven biển đẹp nhất?
Khoảng từ mùa xuân đến mùa hè, biển êm, trời nắng, cảnh đẹp nhất. Mùa mưa bão cuối năm không nên đi vì có nguy cơ sóng lớn, ngập, sạt lở ở một số đoạn.
Dọc đường ven biển có cây xăng không?
Có cây xăng ở một số xã, thị trấn ven biển, nhưng thưa hơn quốc lộ 1, có những đoạn dài không có. Nên đổ đầy bình trước khi xuất phát và khi đi qua khu dân cư có cây xăng.
Có thể đi ô tô trên toàn tuyến ven biển không?
Phần lớn tuyến ô tô đi được, nhưng có đoạn hẹp, đoạn qua khu dân cư, có thể có công trình thi công. Kiểm ứng dụng bản đồ và thông tin giao thông hiện hành, đi chậm qua khu dân cư.